امروز سه شنبه۳ بهمن ماه ۱۳۹۶ ساعت ۰۳:۵۰:۲۴

شناسه خبر: 2992
منتشر شده در تاریخ: ۸ بهمن ,۱۳۹۴
ساعت: ۲:۴۵ ب.ظ
گروه: یادداشت

یادداشت:بررسی صلاحیت‌ها؛ “هیاهو” یا “برجام داخلی”؟  اواخر مجلس ششم بود. بیشتر نمایندگان اصلاح‌طلب که اکثریت مجلس را در اختیار داشتند به صورت دسته‌جمعی استعفانامه‌های خود را تقدیم رییس وقت مجلس کردند و دست به تحصن زدند. علت؛ رد صلاحیت بخشی از اصلاح‌طلبان برای انتخابات مجلس هفتم. انتخابات مجلس هفتم شورای اسلامی در حالی برگزار شد […]

یادداشت:بررسی صلاحیت‌ها؛ “هیاهو” یا “برجام داخلی”؟ 

اواخر مجلس ششم بود. بیشتر نمایندگان اصلاح‌طلب که اکثریت مجلس را در اختیار داشتند به صورت دسته‌جمعی استعفانامه‌های خود را تقدیم رییس وقت مجلس کردند و دست به تحصن زدند. علت؛ رد صلاحیت بخشی از اصلاح‌طلبان برای انتخابات مجلس هفتم.

انتخابات مجلس هفتم شورای اسلامی در حالی برگزار شد که اصلاح‌طلبان علاوه بر در اختیار داشتن مجلس ششم، دولت را نیز در دست داشتند. رئیس دولت اصلاحات دومین دوره از ریاست‌جمهوری خود را پشت سر می‌گذاشت و قدرت چانه‌زنی اصلاح‌طلبان در همه سطوح بالا بود.

اما هیچ‌یک از اقدامات ردصلاحیت شده‌ها نه تنها به جایی نرسید، بلکه باعث شد مجلس آینده را از دست بدهند و زمینه شکست‌های آتی انتخاباتی خود را فراهم کنند.

اکنون در آستانه انتخابات مجلس دهم قرار داریم. بیش از ۱۲ هزار نفر برای حضور در مجلس آینده ثبت‌نام کرده‌اند که به گفته سخنگوی شورای نگهبان صلاحیت نزدیک به ۴۰ درصد از آن‌ها تایید شده است، عده‌ای رد صلاحیت شده‌اند و برخی صلاحیت‌شان احراز نشده است.

تکلیف رد صلاحیت شده‌ها تقریبا مشخص است اما آن‌ها که احراز صلاحیت‌ نشده‌اند این امید را دارند که با ارائه مدارک و دلایل، تایید صلاحیت خود را از شورای نگهبان بگیرند.

از سوی دیگر صحبت‌هایی مبنی بر رایزنی روسای قوای مجریه و مقننه با بزرگان نظام و مسئولان شورای نگهبان شنیده می‌شود؛ خبرهایی که نه کاملا تایید می‌شوند و نه کاملا تکذیب.

از طرفی هفته گذشته رییس جمهوری دوبار در قبال بررسی صلاحیت‌ها موضع گرفت. در ابتدای هفته گذشته، روحانی در نشست خبری خود پس از اجرای برجام در پاسخ به سوالی مبنی بر تعداد بالای رد صلاحیت‌ها تصریح کرد که او هم خبرهای خوشحال‌کننده‌ای نشنیده و به عنوان پاسدار قانون اساسی از همه اختیارات قانونی خود در بررسی صلاحیت‌ها استفاده خواهد کرد.

رییس جمهور همچنین در این زمینه پیشنهادی مبنی بر ارائه “مدل داخلی برجام” ارائه کرد؛ مدلی که در آن گفت‌وگو و رایزنی، کار را پیش ببرد.

در پایان هفته نیز روحانی در جمع استانداران و فرمانداران سراسر کشور با تاکید بر قانونمندی در انتخابات آینده، تاکید کرد که مجلس خانه ملت است نه خانه یک جناح.

رییس جمهور با بیان این‌که طرفدار جناح، حزب و کاندیدای خاصی نیست، افزود: “طبق فرموده رهبری باید مر قانون عمل شود نه مر سلیقه! از وزرای کشور و اطلاعات خواسته‌ام مجدانه با شورای نگهبان همکاری و رایزنی کنند.”

این صحبت‌های رییس‌جمهور در کنار حرف‌های برخی دیگر از بزرگان از جمله آیت‌الله هاشمی‌ رفسنجانی که از رد صلاحیت‌ها اظهار تأسف کرده بود و یا آیت‌الله عباس واعظ طبسی که گفته بود “همه سلایق باید احساس توان حضور در مجلس را داشته باشند” نشان می‌دهد که برخی بزرگان و مسئولین نیز از نتیجه بررسی صلاحیت‌ها احساس رضایت نمی‌کنند.

برخی رسانه‌ها و جریان‌ها نیز هر روز مسأله رد صلاحیت‌ها را پررنگ‌تر مطرح کرده و می‌کنند، اما این “صحبت‌ها و فشارها ” چقدر روی شورای نگهبان تأثیرگذار است و یا این‌که رییس جمهوری یا رییس مجلس تا چه حد اختیار قانونی دارند که بتوانند نظر شورای نگهبان را در مورد بررسی صلاحیت‌ها تغییر دهند؟

پاسخ روشن است؛ تقریبا هیچ. آیت‌الله احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان در دیدار دست‌اندرکاران انتخابات با مقام معظم رهبری با بیان این‌که این ” شورا در کلیه مراحل از جمله بررسی صلاحیت‌ها با دقت و نظارت اقدام خواهد کرد” گفت: “شورای نگهبان تحت تاثیر فشارها و فضاسازی‌ها قرار نخواهد گرفت. “

درست است که رییس‌جمهور پاسدار قانون اساسی و مجری آن به حساب می‌آید اما از نظر حقوقی تقریبا نمی‌تواند اقدامی در رابطه با شورای نگهبان انجام دهد و تنها در مواردی خاص آن هم اگر طبق فصل سوم قانون اساسی در بحث حقوق مردم، حقی مخدوش شده باشد، می‌تواند اقداماتی آن هم نه به صورت شخصی بلکه در حد رایزنی و موردی انجام دهد.

این روزها اصلاح‌طلبان به نوع بررسی صلاحیت‌ها معترض هستند و می‌گویند که بیشتر ثبت‌نام‌کنندگان از این طیف رد صلاحیت شده‌اند. البته اصولگرایان نیز در این زمینه دست کمی ندارند و مدعی هستند که حتی تعداد رد صلاحیت‌هایشان از اصلاح‌طلبان بیشتر است. بیشتر ردصلاحیت شده‌ها هم صحبت از رایزنی با شورای نگهبان می‌کنند و از رییس‌جهمور و سایر بزرگان می‌خواهند که در این زمینه وارد شوند.

البته تجربیات گذشته و مواضع اخیر آیت‌الله جنتی نشان می‌دهد که ایجاد فشار رسانه‌ای و صحبت‌هایی که تنها برای برخی رد صلاحیت‌شدگان امیدوارکننده به حساب می‌آید، عملاً نتیجه خاصی نخواهد داشت.

رییس‌جمهور حقوق‌دان هم شاید خودش بهتر بداند که از نظر حقوقی نمی‌تواند در زمینه بررسی صلاحیت‌ها تاثیری روی شورای نگهبان داشته باشد. اما هم رییس‌جمهور و هم معترضین به نحوه بررسی صلاحیت‌ها می‌توانند به جای آن‌که علنی و از طریق تریبون به این مساله اعتراض کنند -که به نظر می‌رسد برای شورای نگهبان این تلقی را به وجود می‌آورد که تحت فشار قرار گرفته است- به سمت همان برجام داخلی پیش بروند.

زمانی که دولت و مجلس در اختیار اصلاح‌طلبان بود و از قدرت رسانه‌ای بالا برخوردار بودند و رییس جمهور اصلاحات ۲۰ میلیون رای داشت، برخی اقدامات، تقریبا راه به جایی نبرد. حال که نه مجلس در اختیار اصلاح‌طلبان است و نه دولت یک دولت جناحی است، معترضین می‌توانند بدون ایجاد آنچه هیاهو خوانده می‌شود، با اجرای داخلی مدل برجام با بزرگان نظام و اعضای شورای نگهبان به رایزنی بپردازند تا علاوه بر ایجاد فضای مثبت و اعتمادسازی شاید بتوانند گره از مشکل بررسی صلاحیت برخی افراد باز کنند.

تجربه نشان داده که “هیاهو و جنجال” در بیشتر موارد نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند بلکه بر مشکلات اضافه هم خواهد کرد. برگزاری انتخاباتی پرشور آن هم پس از اجرای برجام می‌تواند پیام‌های زیادی برای دنیا داشته باشد؛ پس هم دولتی که برجام را به سرانجام خوبی رساند، هم شورای نگهبان و هم اصلاح‌طلبان و اصولگرایانی که به دنبال برگزاری انتخاباتی حداکثری هستند می‌توانند در روزهای باقی‌مانده تا پایان بررسی اعتراض‌ها و ارائه مدارک، همان مدل داخلی برجام یعنی گفت‌وگو و تعامل را پیش ببرند تا شاهد انتخاباتی باشیم که همه سلایق احساس کنند می‌توانند نماینده مورد پسند خود را برای چهار سال آینده روانه بهارستان کنند.